Kanttekeningen door Gerber van der Graaf

Hieronder vind je de weblog van Gerber van der Graaf, ingenieur. Hij woont al een jaar of 22 in Catalonië en houdt sinds juni 2017 een weblog bij met beschouwingen over de politieke situatie - met name de vervolging van de Catalaanse politici. Met zijn goedvinden is de blog geïntegreerd in deze website, maar kan uiteraard ook ‘los’ worden bekeken.

  • De gebundelde artikelen staat ook in deze pdf.
    Bekijk of Download dit document.

Spanje zakt voor het examen ‘Democratie’

(24 januari 2020)

(860 woorden)

Periodieke revisie
Iedere vijf jaar bekijken de lidstaten van de Verenigde Naties elkaar op hun democratisch gehalte. Afgelopen Woensdag was het de beurt van Spanje om door 14 VN lidstaten te worden ondervraagd. Voordat deze hoorzittingen plaatsvonden, zijn er al partijen vanuit de burgersamenleving gehoord over de toestand in Spanje. Daar rapporteerden onder andere Amnestie International, Human Rights Watch en het Assemblea Nacional Catalana over de toenemende beperking van vrije meningsuiting en van vergadering. Hoewel de omgangsvorm in dit soort vraagsessies tussen de lidstaten doorgaans diplomatiek is, kreeg Spanje uiterst kritische vragen over de beperkingen van meningsuiting en protest als gevolg van de invoering van de ‘mondsnoeringswet’ (llei mordassa). Zwitserland, Italië, België Cyprus, Tsjechië, Ijsland en Duitsland uitten hun zorgen over de beperkingen van deze rechten. Zwitserland, België en Canada eisen dat Spanje haar strafwetgeving aanpast om deze rechten te beschermen. Zweden vraagt hoe Spanje deze wet toepast zonder dat de mensenrechten worden geschonden.

Japan vraagt waarom Spanje geen gehoor geeft aan de VN Werkgroep voor Willekeurig Gevangenneming (WGAD) waarin deze eist dat de Catalaanse gevangenen onmiddellijk moeten worden vrij gelaten.

Aan de hand van het rapport van het Hoge Commissariaat van de Mensenrechten is vooral Zwitserland erg kritisch over het toenemend politiegeweld tegen de burgers. Hoewel dit niet bij name werd genoemd, refereert zij naar het politiegeweld op de dag van het referendum in Catalonië. Ook was Helvetia kritisch over het francisme dat nog steeds in Spanje voortleeft en ongestraft blijft. Zij vraagt om opheffing van de amnestiewet tegen de misdadigers van het Franco regiem. Deze amnestiewet werd in 1978 ingevoerd als wisselgeld voor een nieuwe grondwet met een democratische basis.

Gedurende de Franco dictatuur werden tweehonderdduizend burgers gefusilleerd of kwamen om bij de bouw van zijn grafpraal, de Vallei van de Gevallenen. Notabene op dezelfde dag dat de hoorzittingen van de VN in Geneve plaatsvonden over het democratische gehalte in Spanje, weigert de Spaanse Senaat een resolutie over deze graftombe in behandeling te nemen wegens gebrek aan respect voor Franco omdat deze spreekt over volkerenmoord door het fascistisch regiem.

Aan de hand van deze hoorzittingen en bijbehorende rapporten geeft de VN ‘aanbevelingen’ aan haar lidstaat Spanje. Ook wordt daarin beoordeeld wat Spanje met de aanbevelingen van 2015 gedaan heeft. Het rapport bevatte toen 189 aanbevelingen die de VN lidstaat nagenoeg allemaal naast zich heeft neergelegd. De situatie van de mensenrechten in Spanje is daardoor alleen maar verslechterd.

De Spaanse staatssecretaris van BuZa, Fernando Valenzuela Marzo, antwoordt dat het niveau van burgervrijheden volgens de internationale standaarden de hoogste normen heeft.

Democratie index
Deze week publiceerde The Economist haar bevindingen over het democratische gehalte van alle staten wereldwijd. Weliswaar noteert het weekblad Spanje als ‘volwaardige democratie’, maar merkt daarbij fijntjes op dat ‘hoewel de wet naar de letter wordt toegepast (met betrekking tot de veroordelingen van de Catalaanse politici en burgerleiders), horen de lange straffen van gekozen politici wegens de misdaad van opruiing niet thuis in een democratie.’ Desalniettemin dweept president Sanchez met dit artikel dat Spanje een volwaardige democratie is.

Bezoek MEPs aan gevangen Europarlementariër
Een commissie van het Europarlement bezocht haar collega Oriol Junqueras. De MEPs uiten hun bezorgdheid over EU lidstaat Spanje over de schendingen van mensenrechten en de ongehoorzaamheid van het Spaanse Hooggerechtshof. Hoewel het Europese Hof van Justitie oordeelde dat Junqueras als gekozen MEP juridische onschendbaarheid geniet, laat het Hooggerechtshof hem niet vrij.

Kiescommissie krijgt justitiële macht
Ditzelfde Hooggerechtshof geeft unaniem de Spaanse Centrale Kiescommissie (JEC) gelijk door de Catalaanse president Quim Torra zijn lidmaatschap van het Parlement te ontnemen. Het Parlement moet nu binnen 48 uur beslissen om Torra van haar ledenlijst zal schrappen. Geeft zij daar gehoor aan, dan verliest het Parlement haar soevereiniteit en daarmee haar legitimiteit. Het Catalaanse Statuut, een organieke wet, zegt dat het Parlement gekozen wordt door de Catalanen en dat alleen zij bepalen hoe deze wordt samengesteld. Het Parlement kan slechts een lid schorsen indien er een definitieve gerechtelijke uitspraak is gevallen. De Kiescommissie heeft slechts een administratieve taak en is dus bij lange na niet de hoogste gerechtelijke macht in Spanje. Het Hooggerechtshof creëert met haar uitspraak een zeer discutabel precedent waarin de JEC het verlengde van justitie geworden is en daarmee parlementsleden kan aanstellen en ontslaan. Vooralsnog laat de Catalaanse president weten dat hij alleen aan het Parlement gehoor zal geven en niet aan het Spaanse Hooggerechtshof. Ook het Parlement houdt voet bij stuk. Een nieuwe storm is in aantocht.

Nog meer lawfare
De Spaanse justitie onderzoekt of de Catalaanse ex-president en MEP Carles Puigdemont op kan draaien voor de kosten van de Spaanse politie in Catalonië ten tijde van het referendum. Zij wil hem persoonlijk belasten voor de 87 miljoen Euro die toen gemaakt zijn voor de huur van de cruise schepen en de hotels waar de politie gedurende drie maanden verbleef.

Ook de Ombudsman in Catalonië, Rafael Ribó, ontsnapt niet aan de gerechtelijke vervolgingen. Het Openbaar Ministerie klaagt hem aan wegens fraude omdat hij een uitnodiging voor een voetbalwedstrijd van de Champions League in 2015 tussen FC Barcelona en Juventus in Berlijn zou hebben aangenomen. Zijn continue stroom van rapporten naar zijn Europese collega ‘s over de schendingen van mensenrechten zijn de Spaanse justitie een doorn in het oog.

> De stand van zaken in en rond Catalonië > Het proces op de voet gevolgd > Kanttekeningen door Gerber van der Graaf