Weblog Gerber van der Graaf

Hieronder vind je een artiel weblog van Gerber van der Graaf, ingenieur. Hij woont al een jaar of 22 in Catalonië en houdt sinds juni 2017 een weblog bij met beschouwingen over de politieke situatie - met name de vervolging van de Catalaanse politici. Met zijn goedvinden is dit artikel geïntegreerd in deze website, maar kan uiteraard ook ‘los’ worden bekeken.


Na ruim twee jaar weer terug op Catalaanse bodem

• zaterdag 29 februari 2020

(900 woorden)

Op 19 December deed het Europese Hof van Justitie (EHvJ), gezeten in Luxemburg een belangrijke uitspraak naar aanleiding van het Spaans – Catalaanse conflict. Dit gerechtshof zei dat een persoon direct door haar kiezers voor het Europese Parlement (EP) gekozen wordt en daarom de Europese burgers vertegenwoordigt en niet haar lidstaat. Per ingang van het moment van bekendmaking van de verkiezingsuitslag geniet het lid van het EP daardoor gerechtelijke immuniteit. Daarnaast oordeelde de Europese justitie dat lidstaten geen aanvullende maatregelen kunnen eisen, zoals het trouw zweren aan haar grondwet, alvorens de gekozen persoon lid kan worden van het EP. Deze uitspraak volgde op de vraag die de Catalaanse vicepresident Oriol Junqueras, gevangen en veroordeeld wegens opruiing voor het organiseren van een referendum over de Catalaanse onafhankelijkheid, via het Spaanse Hooggerechtshof voorlegde aan het EHvJ. De uitspraak heeft reeds directe gevolgen en zal er in de toekomst zeker meer hebben. In gerechtelijke kringen spreekt men reeds over de doctrine van Junqueras.

Het directe gevolg was dat de gekozen Catalaanse president in ballingschap Carles Puigdemont per onmiddellijke ingang werd toegelaten tot het EP. De nieuwe parlementsvoorzitter Sassoli gaf gehoor aan de uitspraak. Hierdoor kan Puigdemont vrij door Europa en de rest van de wereld reizen, met uitzondering van Spanje. Deze Europese lidstaat respecteert de uitspraak van het EHvJ niet en zal Puigdemont direct arresteren wanneer hij voet op Spaanse bodem zet. Dit werd nog eens pijnlijk duidelijk afgelopen 29 Februari. Puigdemont hield, samen met zijn ministers en collega ‘s van het Europese Parlement Comín en Ponsatí die ook door Spanje vervolgt worden, een meeting in de hoofdstad van Noord Catalonië (Frankrijk), Perpignan, op 25 kilometer van de Spaanse grens. Voor het eerst in twee jaar en vier maanden zette Puigdemont weer voet op Catalaanse bodem. De meeting werd georganiseerd door de Raad van de Catalaanse Republiek *.

Puigdemont en zijn Catalaanse MEP collega ‘s Comín en Ponsatí spraken, in tegenstelling tot veel Catalaanse politici, bijzonder duidelijke taal. Aan de hand van de uitslag van het referendum hebben de politieke vertegenwoordigers een duidelijk mandaat voor het in werking stellen van de onafhankelijke Catalaanse Republiek. Een eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring en actie van wettelijke ongehoorzaamheid zoals het referendum was, vergt echter veel voorbereiding en vraagt daarom enig geduld. Want Spanje zal de uiteindelijke en definiteve stap die nodig is om de Republiek in werking te stellen met al haar vemogen proberen tegen te houden, zo zei Puigdemont. Om Spanje onder druk te zetten en te houden riep hij op tot permanent protest. Er werd met geen woord gesproken over de gesprekken die momenteel gaande zijn tussen de Catalaanse en Spaanse overheden. Dat is begrijpelijk want het vertrouwen van Puigdemont is na de ervaringen van de onderhandelingspogingen met Spanje in de dagen direct na het referendum tot het absolute nulpunt gedaald.

Er kwamen naar schatting zo ‘n 150.000 Catalanen met 600 bussen en eigen vervoer op de meeting af. De opkomst was ver boven verwachting, want men had verwacht dat er zo ‘n 80.000 a 90.000 deelnemers naar Perpignan zouden komen. De foto van Jordi Borràs spreekt boekdelen. Niet iedereen die wilde, kon bij de meeting aanwezig zijn. Door uitgebreide politiecontroles aan de Spaanse zijde van de grens met Frankrijk moesten meer dan honderd bussen huiswaarts keren omdat ze niet op tijd de bijeenkomst zouden bereiken **. Spanje kon deze keer echter niets doen en moest, in tegenstelling tot vorig jaar, *** tandenknarsend toezien hoe Puigdemont op 25 kilometer afstand van de Spaanse grens de Catalanen toesprak. En de Catalanen werden , in de aanloop van de aangekondigde verkiezingen, met het zien van hun president en zijn duidelijke stellingname over de Catalaanse onafhankelijkheid weer nieuwe moed ingeblazen.

* De Raad van de Catalaanse Republiek wordt door Puigdemont voorgezeten en bestaat uit gekozen politici en vertegenwoordigers van sociale instellingen en burgerorganisaties. Deze Raad vormt de  regering in ballingschap van Catalonië. Zij kan in alle vrijheid handelen zonder door Spanje gerechtelijk vervolgt te worden. Iedereen wereldwijd met interesse voor de Catalaanse zaak kan er zich inschrijven als Catalaans burger tegen een betaling van tien Euro. In verschillende plaatsen in Catalonië worden lokale Raden opgericht die onderdeel van deze Raad vormen en haar opdrachten zullen uitvoeren. Op deze manier wil men uiteindelijk de controle over Catalaans grondgebied verkrijgen.

** Een politiecorps is, net als een leger, een bijzonder hiërarchische instelling. De verscherpte controles bij de Franse grens werden dus in opdracht van hoger hand gedaan. Bovenaan de hiërarchie van Nationale Spaanse politie staat de minister van Binnenlandse Zaken. Hij is dus hoofdverantwoordelijk voor het verhinderen van een vreedzame bijeenkomst. Dit soort acties helpen bepaald niet om tot een oplossing tussen de Catalaanse en Spaanse regeringen over het geschil te komen. Bovendien belemmert de Spaanse regering hiermee het fundamentele recht van vrije vergadering.

*** Op de eerste plenaire vergadering van het Europese Parlement na de verkiezingen kon Puigdemont niet alleen niet deelnemen als gekozen lid, maar hij zou zelfs door de Spaanse politie worden gearresteerd wanneer hij voet op Franse bodem zou zetten. Dankzij een verdrag ter bestrijding van de ETA tussen Spanje en Frankrijk kan de Spaanse politie op Frans territorium verdachten van terrorisme arrestateren en naar Spanje deporteren. De Spaanse politie stond reeds in Straatsburg met een helikopter klaar om Puigdemont te arresteren. Hij moest daarom aan de Duitse zijde van de brug over de Rijn in Straatsburg blijven om dat te voorkomen. Nu de Catalaanse leiders niet voor gewelddadige oproer maar voor opruiing zijn veroordeeld en Puigdemont als MEP gerechtelijke immuniteit geniet, kan Spanje hem nu niet in Frankrijk oppakken.

 

> De stand van zaken in en rond Catalonië > Kanttekeningen door Gerber van der Graaf > Weblog Gerber van der Graaf